Listin að þefa af eigin prumpi
★☆☆☆☆
Yfirleitt er miklu skemmtilegra að upplifa og ræða kvikmynd sem tekur athyglisverð feilspor og stóra sénsa heldur en góða og ágætlega gerða mynd sem skilur ekkert eftir sig. Þetta er í ra…
Yfirleitt er miklu skemmtilegra að upplifa og ræða kvikmynd sem tekur athyglisverð feilspor og stóra sénsa heldur en góða og ágætlega gerða mynd sem skilur ekkert eftir sig. Þetta er í rauninni vélin sem keyrir allt hið áhugaverða þegar Megalopolis er til umræðu. Á annan veg er stjarnfræðilega aðdáunarvert og magnað að fjölhæfi tilraunþjarkurinn Francis Ford Coppola hafi lagt allt undir og fjármagnað sína eigin frumunnu stórmynd sem spilar ekki eftir neinum tilsettum reglum og skömmustulaust gegnsósa af hans persónulegu, listrænni sýn og rödd. Hins vegar er kjánalega stutt í eitt epískt ‘En…’…
Ef gæði listrænna gilda kvikmyndaformsins væru metin út frá áhættunni sem fór í að framleiða tiltekið verk, þá fengi Megalopolis sennilega fullt hús stiga. Ef gæði kvikmynda væru metin út frá því hversu gerólíkt tiltekið verk væri frá öllum öðrum myndum sem hafa verið framleiddar, þá fengi Megalopolis sennilega fullt hús stiga. Ef það væri merki um gæði að bjóða upp á hrútleiðinlega stirðan Adam Driver í burðarrullu og einstaklega óþolandi ofleik hjá Shia LaBeouf, þá fengi Megalopolis sennilega toppmeðmæli. Ef gæðakvarði bíómynda snérist um það hversu óbærilega mikið eitt handrit getur verið uppfullt af sjálfu sér, drukknandi í hégóma, yfirborðskenndri predikun, pínlegum táknmyndum, innantómu góli og merkingarlausri ádeilu sem hringsnýst í eigin vitleysu… þá væri Megalopolis sennilega með bestu myndum áratugarins.
Það kemur stöku sinnum fyrir að kvikmyndagerðarfólk missir sig svo mikið í draumaverkefnum sínum að sjónarmiðið eða heilsteypt samantekt út frá augum áhorfandans fer alveg út af sporinu. Megalopolis var á teikniborðinu og í kollinum hjá Coppola í áratugaraðir og heildin ber nákvæmlega öll merki um að vera sundurlaust samansafn hugmynda sem límast illa saman. Þessi mynd er svo mikið kraðak af skrípaleik, yfirgangi, stefnuleysi og fílósófíu-tilgerð sem gæti hafa átt að vera dulbúin sem einhver djúpstæð speglun á sögu Rómaveldis eða greining á hvernig pólitík samfélags getur hindrað framúrstefnulega hugsjón. Það má svo sem reyna lengi vel að grafa eftir haldbærum þemum en það er erfitt að túlka myndina sem annað en öskrandi yfirlýsingu hjá Coppola með yfirskriftinni “Aumingja ég; þjáði, mikli, stórsnjalli listamaðurinn og fari peningamennirnir til fjandans fyrir að skilja ekki verkið mitt…”
Fólkið á skjánum virðist að mestu vera merkilega til í þennan farsa og myndin svertir svo sem engar ferilskrár, en enginn kemur beinlínis vel út úr þessu heldur. Eina undantekningin gæti verið Aubrey Plaza (sem gengur undir meinfyndna nafninu ‘Wow Platinum’ í myndinni), sem lífgar talsvert upp á ruglið sem hún kemur sér í, og virðist vera ein meðvituð um að taka alvarleikann ekki of alvarlega. Með reglulegu millibili læðist þó upp að áhorfandanum sú tilfinning að Coppola hafi varla gefið fólkinu neina leikstjórn, heldur að flestir hafi aðallega leikstýrt sér sjálfum. Skýrasta dæmið þar er LaBeouf, sem betur hefði mátt skipta út fyrir smákrakka í manísku frekjukasti og niðurstaðan væri sú sama nema jafnvel örlítið eftirminnilegri.
Stærsta brot myndarinnar og leikstjórans hefur minna með þetta gallsúra innihald að gera, heldur nýtinguna á fjármagni framleiðslunnar. Megalopolis er sögð hafa kostað á bilinu 120-140 milljónir dala og er hrein svívirðing að peningurinn skuli varla sjást á skjánum. Myndin hefur vissulega umfang og ákveðinn metnað í ýkta sögusviðinu, en Coppola þarf að reiða heilmikið á tæknibrellur til að selja fantasíuna og ógrynni af yfirdrifnu myndmáli. Gallinn er að brellurnar líta oftar en ekki hræðilega út, fyrir utan það að litapallettan í andrúmsloftinu og steiktar, súrrealískar eða draumkenndar senur tæma ‘cinema’ braginn úr verkinu frekar en að bæta í hann. Lítur þá Megalopolis í staðinn meira út eins og kostnaðarsöm, djöfull langdregin og fjandi hallærisleg ilmvatnsauglýsing.
Þessi mynd er samt nægilega (átta)villt og sérvitur til þess að geta lokkað til sín einhvern költ-status á komandi árum. Hvað aðdáendur þessarar myndar gætu fengið út úr henni er bölvuð mystería en auðvitað er alltaf jákvætt ef eins manns tímasóun hefur getuna til að vera eitthvað niche-konfekt þess næsta. Ef það er eitthvað til sem heitir aðdáunarvert drasl, þá má alveg smella þeirri lýsingu á Megalopolis. Í besta falli er þetta ein frumlegasta útfærsla fyrr eða síðar hjá áður virtum leikstjóra til að bjóða upp á að þefa af eigin prumpi í rúmlega tvo klukkutíma.
PS. Eins úldin og þessi kvikmynd er, mæli ég innilega með heimildarmyndinni MEGADOC eftir Mike Figgis. Það er sjúklega hressandi innlit í þennan ruglaða framleiðslusirkus.
Ef gæði listrænna gilda kvikmyndaformsins væru metin út frá áhættunni sem fór í að framleiða tiltekið verk, þá fengi Megalopolis sennilega fullt hús stiga. Ef gæði kvikmynda væru metin út frá því hversu gerólíkt tiltekið verk væri frá öllum öðrum myndum sem hafa verið framleiddar, þá fengi Megalopolis sennilega fullt hús stiga. Ef það væri merki um gæði að bjóða upp á hrútleiðinlega stirðan Adam Driver í burðarrullu og einstaklega óþolandi ofleik hjá Shia LaBeouf, þá fengi Megalopolis sennilega toppmeðmæli. Ef gæðakvarði bíómynda snérist um það hversu óbærilega mikið eitt handrit getur verið uppfullt af sjálfu sér, drukknandi í hégóma, yfirborðskenndri predikun, pínlegum táknmyndum, innantómu góli og merkingarlausri ádeilu sem hringsnýst í eigin vitleysu… þá væri Megalopolis sennilega með bestu myndum áratugarins.
Það kemur stöku sinnum fyrir að kvikmyndagerðarfólk missir sig svo mikið í draumaverkefnum sínum að sjónarmiðið eða heilsteypt samantekt út frá augum áhorfandans fer alveg út af sporinu. Megalopolis var á teikniborðinu og í kollinum hjá Coppola í áratugaraðir og heildin ber nákvæmlega öll merki um að vera sundurlaust samansafn hugmynda sem límast illa saman. Þessi mynd er svo mikið kraðak af skrípaleik, yfirgangi, stefnuleysi og fílósófíu-tilgerð sem gæti hafa átt að vera dulbúin sem einhver djúpstæð speglun á sögu Rómaveldis eða greining á hvernig pólitík samfélags getur hindrað framúrstefnulega hugsjón. Það má svo sem reyna lengi vel að grafa eftir haldbærum þemum en það er erfitt að túlka myndina sem annað en öskrandi yfirlýsingu hjá Coppola með yfirskriftinni “Aumingja ég; þjáði, mikli, stórsnjalli listamaðurinn og fari peningamennirnir til fjandans fyrir að skilja ekki verkið mitt…”
Fólkið á skjánum virðist að mestu vera merkilega til í þennan farsa og myndin svertir svo sem engar ferilskrár, en enginn kemur beinlínis vel út úr þessu heldur. Eina undantekningin gæti verið Aubrey Plaza (sem gengur undir meinfyndna nafninu ‘Wow Platinum’ í myndinni), sem lífgar talsvert upp á ruglið sem hún kemur sér í, og virðist vera ein meðvituð um að taka alvarleikann ekki of alvarlega. Með reglulegu millibili læðist þó upp að áhorfandanum sú tilfinning að Coppola hafi varla gefið fólkinu neina leikstjórn, heldur að flestir hafi aðallega leikstýrt sér sjálfum. Skýrasta dæmið þar er LaBeouf, sem betur hefði mátt skipta út fyrir smákrakka í manísku frekjukasti og niðurstaðan væri sú sama nema jafnvel örlítið eftirminnilegri.
Stærsta brot myndarinnar og leikstjórans hefur minna með þetta gallsúra innihald að gera, heldur nýtinguna á fjármagni framleiðslunnar. Megalopolis er sögð hafa kostað á bilinu 120-140 milljónir dala og er hrein svívirðing að peningurinn skuli varla sjást á skjánum. Myndin hefur vissulega umfang og ákveðinn metnað í ýkta sögusviðinu, en Coppola þarf að reiða heilmikið á tæknibrellur til að selja fantasíuna og ógrynni af yfirdrifnu myndmáli. Gallinn er að brellurnar líta oftar en ekki hræðilega út, fyrir utan það að litapallettan í andrúmsloftinu og steiktar, súrrealískar eða draumkenndar senur tæma ‘cinema’ braginn úr verkinu frekar en að bæta í hann. Lítur þá Megalopolis í staðinn meira út eins og kostnaðarsöm, djöfull langdregin og fjandi hallærisleg ilmvatnsauglýsing.
Þessi mynd er samt nægilega (átta)villt og sérvitur til þess að geta lokkað til sín einhvern költ-status á komandi árum. Hvað aðdáendur þessarar myndar gætu fengið út úr henni er bölvuð mystería en auðvitað er alltaf jákvætt ef eins manns tímasóun hefur getuna til að vera eitthvað niche-konfekt þess næsta. Ef það er eitthvað til sem heitir aðdáunarvert drasl, þá má alveg smella þeirri lýsingu á Megalopolis. Í besta falli er þetta ein frumlegasta útfærsla fyrr eða síðar hjá áður virtum leikstjóra til að bjóða upp á að þefa af eigin prumpi í rúmlega tvo klukkutíma.
PS. Eins úldin og þessi kvikmynd er, mæli ég innilega með heimildarmyndinni MEGADOC eftir Mike Figgis. Það er sjúklega hressandi innlit í þennan ruglaða framleiðslusirkus.
