Project Hail Mary (2026)

Þetta er eitt af þessum bíómyndum sem maður þarf að fara á í bíó, og ekki einu sinni heldur tvisvar. Fáránlega góð mynd með skemmtilegum og gripandi söguþrá, leikarinn Ryan gosling er líka fáranlega góður leikari og er þessi mynd eiginlega bara einleikur hans og Rocky.

Must watch!

Segjast verður að bjartsýnar vísindaskáldsögur sem fjalla um mögulegan heimsenda eru fágætari en mætti halda, og þá sérstaklega þessar með armana svona galopna og hjartað ólgandi hlýtt. Þegar jörð eða alheimur er í húfi er venjulega skrúfað allt í botn þegar kemur að aflgjafa adrenalíns, dystópíu, jafnvel níhilisma og áhersla er yfirleitt lögð á sjónarspil ofar öllu. Þegar samtíminn hefur lengi samanstaðið af persónulegum, pólitískum og algóriþmabundnum klofningum, er enn pönkaðra en áður fyrr að halla á feimnislausu mýktina með upplífgandi móral og krúttlegum kjarna.

Þess að auki er alltaf velkomið að fá ævintýri um björgunarleiðangur í geimnum sem hikar ekki við að leggja allt undir fyrir húmorinn, með mettandi úrval af sprelli og kaldhæðni. Þegar kraftar sameinast frá frískandi snillingum eins og Andy Weir (The Martian ofl.), Drew Goddard (The Cabin in the Woods ofl.) og tvíeykinu Phil Lord & Christopher Miller (Cloudy with a Chance of Meatballs ofl.), er þá nokkuð sjálfgefið að útkoman verði líklegast skítfyndin, að lágmarki. Svo ekki sé minnst á Ryan Gosling þegar hann er í svona miklu stuði.

Project Hail Mary er svo gott sem ómótstæðileg mynd; líkleg til að hitta í mark hjá flestum í einhverjum mæli nema hugsanlega siðleysingjum, símaóðum doom-scroll’urum og áhorfendum með ofnæmi fyrir geimmyndum – en jafnvel í þeim tilfellum gætu líkurnar verið 50/50. Stundum eru myndir hannaðar til að höfða til sem flestra (sumsé crowd pleaser’ar) en í öðrum tilfellum eru þemun einfaldlega svo veraldlega viðtengjanleg að krafturinn verður að einhverju meiru. Í þessari mynd er fókusað á mannlega getu, samstöðu, samskipti, lausnir, þrjósku, viljastyrk og umfram allt ólíklega vináttu í sinni tærustu, ljúfustu mynd.

Myndin erfir langflesta kosti bókarinnar (sem er algjörlega meiriháttar ritverk og hljóðbókin sömuleiðis brilliant upplifun) og suma innbyggðu gallana sem snúa að vissri langsóttri hentisemi framvindunnar. Andy Weir er dúndurgóður höfundur; hnyttinn, hugmyndaríkur og með vísindablætið í hámarki sem vegur gegn krókaleiðum hans í sögubyggingu. Þessa kvikmyndaaðlögun mætti svo sem saka um að vera í þynnri kantinum – aðallega hvað mikilvæg svör eða skýringar varða – og helst til dýptarlaus í persónusköpun sumra aukakaraktera. En á móti geirneglir ræman kjarnaþemað og lykilsambandið í sögunni, sem kemur í formi samskipta, samspils og umhyggjusamra tengsla ólíklegs geimfara við óendanlega heillandi geimveru. Það er ekki innistæðulaust að Project Hail Mary hefur víða verið talin samsuða af The Martian, Interstellar og E.T. Þetta dregur samt ekkert frá því að myndin geislar af eigin frumleika og meðfylgjandi krafti sem situr í heilabúinu eftir að sýningartíma lýkur.

Lord & Miller hafa frá fyrstu verkefnum sínum sýnt marktæk merki um sjarma, metnað fyrir sjónarspili og öflugum djókdælum. Það er auðvelt að hugsa til þess eftirá hvað Project Hail Mary passar vel inn í fjölbreyttu filmógrafíu þeirra, en samt er hún gífurlegt hæfileika- og gæðastökk hjá þeim, alveg óneitanlega. Óháð fallega sjónarspilinu, furðulega minimal notkun á tölvubrellum og nákvæmlega engum grænum tjöldum, er mesta undrið hvað þeir viðhalda góðum tóna-ryþma með frásögninni hér og þeim tilfinningarússíbana sem sóst er eftir. Myndin er stöðugt kætandi, spennandi, faðmanleg en leikstjóradúóið heldur vel utan um tilfinningakjarnann og alvarleikann þegar þess þarf, eða svona oftast.

Stemningin springur enn meira til lífs út frá því hvað Ryan Gosling er óforskammanlega frábær og skemmtilegur í burðarrullunni. Það styrkir að sjálfsögðu líka heildina hvað tónlistin eftir Daniel Pemberton er laumulega sterk, hvað myndatakan hjá Greig Fraser er ákaflega gordjöss, hvað hljóðvinnslan er töff og stílíseringin öll á skjánum, frá leikmyndum til hönnunar á meira framandi heimum/verum, er mátulega minnisstæð. Það má heldur ekki yfirsjást hvað Sandra Hüller er dásamleg í sínu hlutverki. Að vísu er leitt hversu takmarkaður persónuprófíll hennar reynist vera. Efniviðurinn var allavega til staðar, enda stórkostlega grípandi og harður karakter í bókinni.

Það virðist vera örlítið umdeilt á meðal áhorfenda hvernig flæði myndarinnar gengur fyrir sig. Fólk sem hefur lesið eða hlustað á bókina virðist telja að myndin sé merkilega hröð á meðan aðrir hafa deilt um hvort myndin sé aðeins of löng. Sitt sýnist vissulega hverjum með það, en erfitt er að færa rök fyrir öðru en að hver mínúta sé vel nýtt út frá helstu upplýsingum. Að því sögðu, væri óskandi að lengri útgáfa af myndinni yrði aðgengileg einn daginn.

Annars verður undirritaður að ræða fílinn í herberginu, eða öllu heldur fílinn í aspect ratio’inu. Sú ákvörðun að hoppa á milli skjáhlutfalla er fræðilega sniðug í samhengi þess að aðgreina tímalínur (sem er ekki alfarið raunin hérna…), en í framkvæmd er þetta óþolandi á köflum og bein ávísun um að hugsa of mikið um tækniatriði kvikmyndagerðarinnar frekar en að sogast enn fremur í söguna sjálfa. Þetta flakkandi aspect ratio mótíf er eflaust sterkari upplifun fyrir þann minnihlutahóp áhorfenda sem upplifir myndina í IMAX-sal, en að öðru leyti er þetta truflandi og óþarflega æpandi heildarlúkk fyrir myndina. Því miður er þetta samt orðið að grautleiðinlega algengum stíl (takk, Nolan….), en aðeins hnefafylli af bíómyndum komast upp með að láta þetta virka á smærri skjáum. Project Hail Mary er samt sem áður nægilega spræk og áhrifarík bíómynd til að geta næstum því yfirstigið þessa frústreringu. Næstum því.

Gott bíó er samt alltaf gott bíó. Uppskriftin gengur upp. Aðlögunin gengur upp. Stemningin gengur upp og í þokkabót virðist hérna enn og aftur ef ekki endanlega vera orðið skjalfest að Gosling getur eiginlega allt, sama hver krafan er. Hann getur verið svalur, tilþrifaríkur, lúðalegur, heillandi, óviðkunnanlegur, marglaga, mökkfyndinn og allt þar á milli eða út fyrir. Það er áhorfsins virði eitt og sér að fylgjast með Gosling mynda elskulegt vinasamband við yndislegt, svipbrigðalaust fimmfætt grjót að nafni Rocky (fígúra sem er snilldarlega talsett og jafnframt brúðustýrð af James nokkrum Ortiz) en það er andinn, sálin, sköpunargleðin og vellíðunartilfinningin sem gerir Project Hail Mary að enn betri og meira gefandi setu. Umhyggjan er allsráðandi. Og hún er smitandi.

Svona glaðning ber að halda lengi á lífi og deila með mismunandi kynslóðum um ókomin ár. Rocky á það skilið.